เรียนรู้วิถีชาวเล ในงานวันรวมญาติชาติพันธุ์ชาวเล ครั้งที่ 6 ที่เกาะลันตา จ.กระบี่

วัน “รวมญาติชาติพันธุ์ชาวเล”  ครั้งที่ 6 ในงาน ความมั่นคงชาวเล กับการพัฒนาอันดามัน วันเสาร์ที่ 14 พฤศจิกายน 2558 ณ อำเภอเกาะลันตาใหญ่ จังหวัดกระบี่ ซึ่งระยะเวลา 5 ปีผ่านไป หลังจากได้มีมติคณะรัฐมนตรีเมื่อปี 2553 การแก้ปัญหาต่างๆ ยังไม่บรรลุผล อันเนื่องจากปัญหาเกี่ยวข้องกับหลายหน่วยงาน  จึงต้องใช้ความร่วมมือจากหลายฝ่าย ทั้งองค์กรทั้งภาครัฐ   ภาคเอกชน  องค์กรพัฒนาเอกชน   องค์กรท้องถิ่น  จังหวัด นักวิชาการและชุมชนชาวเล  ซึ่งรัฐบาลปัจจุบันได้ตั้งคณะกรรมการแก้ปัญหาที่ดิน ที่ทำกินและพื้นที่ทางจิตวิญญาณชุมชนชาวเลขึ้นมา โดยมีพลเอกสุรินทร์ พิกุลทองเป็นประธาน ฯ และอยู่ระหว่างการดำเนินงานเพื่อแก้ปัญหา

กลุ่มชาติพันธุ์ชาวเลเป็นชนเผ่าพื้นเมืองดั้งเดิม  ที่อาศัยหาอยู่หากินบริเวณทะเลอันดามันมาเป็นเวลานานประมาณ 300  ปี ปัจจุบันมีชุมชนชาวเล  41 ชุมชนกระจายในพื้นที่ 5  จังหวัด คือ ภูเก็ต พังงา  สตูล  ระนอง และกระบี่ ประชากรประมาณ  13,000 คน  กลุ่มชาติพันธุ์ชาวเล แบ่งออกเป็น 3 กลุ่ม คือ มอแกน  มอแกลน และ อูรัคลาโวย  กลุ่มนี้มีภาษาพูดที่แตกต่างออกไปจาก 2 กลุ่มแรก แต่ทั้ง 3 กลุ่มมีวิถีชีวิตวัฒนธรรมและสภาพปัญหาที่ไม่แตกต่างกัน

ปัญหาที่สำคัญของชาวเล ประการแรก  ปัญหาความไม่มั่นคงในที่อยู่อาศัย ทั้งๆ ที่อยู่อาศัยมายาวนาน ซึ่งมีจำนวนไม่ต่ำกว่า  25  ชุมชนที่ไม่มีเอกสารสิทธิที่ดิน ทั้งในที่ดินรัฐและที่ดินเอกชนอ้างสิทธิ์ ประการที่สอง ปัญหาสุสานและพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์เพื่อประกอบพิธีกรรมถูกรุกราน ซึ่งส่วนใหญ่อยู่พื้นที่ชายหาดริมทะเล จากการสำรวจพบว่ากำลังมีปัญหาถึง 15 แห่ง  ประการที่สาม ปัญหาที่ทำกินในทะเล แต่เดิมชาวเล หากินตามเกาะแก่งและหน้าหาด แต่ปัจจุบันมีการห้ามชาวเลไม่ให้เข้าไปหากินในที่ทำกินดั้งเดิม ประการที่สี่  ปัญหาสุขภาพ มาจากหลายประการ อาทิเช่น  ต้องดำน้ำลึกขึ้นทำให้หลายคนต้องพิการ การเข้าไม่ถึงสิทธิในการรักษาพยาบาล ความยากจน ฯลฯ ประการที่ห้า  การศึกษาเด็กเยาวชนชาวเลได้รับโอกาสในการศึกษาน้อยและหลักสูตรไม่สอดคล้องกับวิถีชีวิตวัฒนธรรม  ประการที่หก  สูญเสียความภาคภูมิใจในภาษาและวัฒนธรรมเพราะขาดการส่งเสริมที่ดี   ประการที่เจ็ด การไร้สถานะบุคคล มีชาวเลกว่า 500 คนที่เป็นผู้ไร้สถานะไร้สิทธิพื้นฐาน    ประการที่แปด ชาวเลเผชิญกับอคติชาติพันธ์ของคนในสังคม  ทำให้การแก้ปัญหาต่างๆ เป็นไปอย่างล่าช้า  

โดยภาพรวม ปัญหาของกลุ่มชาติพันธุ์ชาวเล  เป็นปัญหาเชิงโครงสร้าง ที่มาจากการพัฒนาที่ไม่สมดุลย์  โดยเฉพาะการส่งเสริมการท่องเที่ยว  การประกาศเขตอนุรักษ์ของรัฐ และอคติชาติพันธุ์  ส่งผลให้เบียดขับวิถีชีวิตวัฒนธรรมของชาวเล   ดังเช่น  ความต้องการในการใช้ที่ดินและทะเลเพื่อการท่องเที่ยวทำให้ชาวเลถูกขับออกจากพื้นที่ด้วยวิธีการต่างๆโดยเฉพาะในหลายพื้นที่ใช้วิธีการที่รุนแรง ข่มขู่คุกคาม ฟ้องขับไล่      การประกาศเขตหวงห้ามของรัฐที่มีมาทีหลัง  ทำให้ชาวเลไม่มีสิทธิเข้าไปหากินในที่ทำกินดั้งเดิมที่เคยหากินมาตั้งแต่บรรพบุรุษ   การไม่มีความรู้ทางกฎหมายและปัญหาอคติชาติพันธุ์ของสังคมทำให้ไม่มีความสนใจในการแก้ปัญหาชาวเล    ส่งผลให้คุณภาพชีวิตชาวเลตกต่ำ  ประกอบกับชาวเลเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่รักสงบ  มีวิถีหาอยู่หากินกับธรรมชาติ  ไม่สะสม ขาดความรู้เรื่องกฎหมายมักถูกหลอกถูกเอาเปรียบ  จึงเป็นกลุ่มเปราะบางที่สังคมควรปกป้องเพื่อรักษาความหลากหลายทางวัฒนธรรม  และคุ้มครองสิทธิมนุษยชน

ทั้งนี้เมื่อวันที่  2  มิถุนายน 2553  คณะรัฐมนตรีเห็นชอบหลักการแนวนโยบายในการฟื้นฟูวิถีชีวิตชาวเล  และมอบให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องนำแผนไปปฏิบัติ  ประกอบด้วย  การสร้างความมั่นคงด้านที่อยู่อาศัย  การประกอบอาชีพประมง  การช่วยเหลือด้านสาธารณสุข   การแก้ปัญหาสัญชาติ การส่งเสริมด้านการศึกษา / ทุน  /หลักสูตรที่สอดคล้องกับวิถีชีวิต  การแก้ปัญหาอคติทางชาติพันธุ์  การส่งเสริมด้านภาษาและวัฒนธรรมของชาวเล  การส่งเสริมชุมชนและเครือข่ายชาวเลให้เข้มแข็ง รวมทั้งให้มีงบประมาณส่งเสริม วันนัดพบวัฒนธรรมชาวเล  

วัตถุประสงค์

  • เพื่อสร้างความร่วมมือในการแก้ปัญหาร่วมกันกับภาคีต่างๆในสังคม

  • เพื่อสร้างความมั่นคงในวิถีชีวิตชาวเลและรักษาความหลากหลายทางวัฒนธรรม

  • เพื่อสื่อสารปัญหาและแนวทางแก้ไข ต่อสังคมสาธารณะและระดับนโยบาย

รูปแบบการจัดงาน  ดังนี้

  • นิทรรศการ เรื่องราว กลุ่มชาติพันธุ์ชาวเล

  • เวทีเสวนากลุ่มชาติพันธุ์ชาวเลปัญหาและทางออก

  • จัดทำข้อเสนอระดับนโยบายตามแนวทางการแก้ปัญหาในมติคณะรัฐมนตรี

  • การแสดงทางวัฒนธรรมชาวเล  เช่น  รองเง็ง  กาหยง ฯลฯ

  • เชิญสื่อมวลชนลงพื้นที่ทั้ง 5  จังหวัดก่อนและในวันจัดงาน

วัน เวลา / สถานที่จัดงาน 

วันเสาร์ที่ 14 พฤศจิกายน  2558   ณ อำเภอเกาะลันตาใหญ่    จังหวัดกระบี่

กลุ่มเป้าหมาย 

จำนวน 500 คน ประกอบด้วย  กลุ่มชาติพันธุ์ชาวเลจาก  ภูเก็ต พังงา ระนอง สตูล กระบี่  นักวิชาการ องค์กรและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง  

ผลที่คาดว่าจะได้รับ

  • เกิดแนวทางการบูรณาการแก้ปัญหาตามมติ ครม. เช่น ปัญหาที่ดิน ที่ทำกิน ที่พิธีกรรม ฯลฯ โดยมีหน่วยงาน และองค์กรที่เกี่ยวข้องร่วมมือกันแก้ปัญหา

  • เผยแพร่เรื่องราวปัญหาชาวเลสู่สังคม สาธารณะ และผลักดันการแก้ปัญหาในระดับนโยบาย

  • เกิดการเชื่อมโยงเครือข่ายชาวเลในอันดามัน รวมทั้งประสานความร่วมมือกับภาคีอื่นๆ ในสังคม

  • เครือข่ายชาวเลมีความมั่นใจ  ภูมิใจมากขึ้น อันนำไปสู่การร่วมกันแก้ปัญหาต่าง ๆ

องค์กรสนับสนุนและความร่วมมือ

1) กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ 

2) กระทรวงวัฒนธรรม 

3) ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร 

4) สำนักงานประสานการพัฒนาสังคมสุขภาวะ

5) สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน ( องค์การมหาชน ) 

6) สหภาพยุโรป ( EU )

7) สถาบันวิจัยสังคม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย 

8) จังหวัดภูเก็ต / พังงา / สตูล / ระนอง และ กระบี่ 

ผู้รับผิดชอบโครงการ

  • มูลนิธิชุมชนไท

  • เครือข่ายกลุ่มชาติพันธ์ชาวเล

  • เครือข่ายชุมชนเพื่อการปฏิรูปสังคมและการเมือง (คปสม.)

ทีมประสานงานในพื้นที่ / ประสานชาวเล

  • ภูเก็ต     นายสนิท           แซ่ซั่ว               080-521-155

  • สตูล      น.ส.แสงโสม      หาญทะเล          081-543-0835

  • กระบี่     นายเดี่ยว           ทะเลลึก            089-727-6802

  • พังงา     นายนิคม           ธงชัย                089-732-4695             

  • ระนอง    นายชาญวิทย์     สายวัน              086-913-8933

ทีมประสานส่วนกลาง / สนับสนุน

  • นายไมตรี   จงไกรจักร์   เครือข่ายชุมชนเพื่อการปฏิรูปสังคมและการเมือง โทร.  089-650-7805   Email :   maitreejong@hotmail.com

  • นางปรีดา คงแป้น  มูลนิธิชุมชนไท โทร  081-612-1250    Email :   preedakong2@gmail.com

  • นายสนชัย   ฤทธิชัย   ประสานงานเครือข่ายกลุ่มชาติพันธุ์ชาวเล โทร.  081-539-0365   Email :   b_a_o_25@hotmail.com

  • นางสาวสุภาภรณ์   จรูญรัตติกุล   มูลนิธิชุมชนไท โทร.  089-2214-662   Email :   milanlives_05@yahoo.com


กำหนดการ

งาน “รวมญาติชาติพันธุ์ชาวเล” ครั้งที่ 6
ความมั่นคงของชาวเล :  กับการพัฒนาอันดามัน
วันศุกร์-เสาร์ที่  13 - 14 พฤศจิกายน 2558
ณ อำเภอเกาะลันตาใหญ่ จังหวัดกระบี่

วันศุกร์ 13 พฤศจิกายน2558

08.30 – 12.00 น.        เดินทาง / ลงทะเบียน
12.00 – 13.00 น.        รับประทานอาหารเที่ยง
13.00 – 15.00 น.        ประชุมสมัชชากลุ่มชาติพันธุ์ชาวเล
16.00 – 19.00 น.        จัดสถานที่ / นิทรรศการ / ซักซ้อมการแสดง

วันเสาร์ที่ 14 พฤศจิกายน2558

08.30 – 09.30 น.        ลงทะเบียน
09.30 – 10.30 น.        ประธานในพิธี  เดินทางมาถึง ชมนิทรรศการ และการแสดง รองเง็ง

                                      - กล่าวต้อนรับ โดย ผู้แทนในท้องถิ่น / อำเภอ
                                       - กล่าวรายงาน โดย ผู้แทนเครือข่ายกลุ่มชาติพันธุ์ชาวเล
                                       - ประธานกล่าวเปิดงาน

10.30 - 12.30 น.         เสวนา  “ ความร่วมมือเพื่อความมั่นคงของชาวเลและอันดามัน

                                       - ผู้แทนกระทรวงมหาดไทย*
                                        - ผู้แทนกระทรวงการพัฒนาสังคมฯ*
                                        - ผู้แทนกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬาฯ*
                                        - สภาอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย*
                                        - ผู้แทนกรมอุทยานแห่งชาติ*
                                        - นักวิชาการ / นักพัฒนา / ผู้แทนกลุ่มชาติพันธุ์ชาวเล

12.30 – 13.30 น.          รับประทานอาหารกลางวัน
13.30 – 17.00 น.          มหกรรมร่ายรำร็องเง็ง รำมะนา  กาหยง จากชาวเลทั่วอันดามัน
17.00 – 18.00 น.          รับประทานอาหารเย็น / เดินทางกลับโดยสวัสดิการ

หมายเหตุ  * อยู่ระหว่างประสานงาน  และ  กำหนดการอาจมีการเปลี่ยนแปลงตามความเหมาะสม